Bieganie,  Medycyna sportowa

Urazy przeciążeniowe u biegaczy – część 2

Podrzucam Wam kontynuacje artykułu sprzed tygodnia. Miłej lektury!

ZAPALENIE ŚCIĘGNA ACHILLESA

Dlaczego ścięgno piętowe (tak właśnie brzmi jego anatomiczna nazwa) jest takie istotne? Przenoszona przez ścięgno Achillesa siła mięśnia trójgłowego łydki zgina stopę, przyciska ją do podłoża, a także unosi ciało na palce odrywając piętę od powierzchni, co umożliwia poruszanie się. Bieganie, skoczne sporty czy nieodpowiednio dobrane obuwie predysponują do wystąpienia tego schorzenia. Najczęściej jednak przyczyną jest zbyt duże obciążenie treningowe. Zapalenie może być zlokalizowane w samym ścięgnie, jego pochewce czy błonie maziowej. Podrażnienia wewnątrzosłonkowe ścięgna charakteryzuje 2-3-dniowe narastanie objawów, niewielkie podwyższenie ciepłoty ciała, obrzęk tkanek oraz ból podczas wykonywania czynnego ruchu zgięcia podeszwowego i grzbietowego stopy. Na skutek przetrenowania następuje zapalenie w miejscu przewężenia się ścięgna. W takiej sytuacji występuje bolesność podczas ruchu oraz wrażliwość na ucisk. Ból w okolicy guza piętowego może świadczyć o uszkodzeniu przyczepów tego ścięgna. Najczęstszym objawem klinicznym ostrego zapalenia ścięgna Achillesa jest piekący ból w początkowej fazie wysiłku, zmniejszający się podczas jego trwania i nasilający się po jego zakończeniu. Ból zazwyczaj występuje rano i ustępuje w ciągu dnia‍. Długotrwałe zapalenie w obrębie tego ścięgna może przyczynić się do m.in. zmniejszenia elastyczności czy rozciągliwości tkanki. Konsekwencją prowadzenia dalszych treningów mimo wystąpienia stanu zapalnego, może być zerwanie ścięgna Achillesa. Leczenie tej choroby obejmuje: konsultacja ze specjalistą (lekarz/fizjoterapeuta); ograniczenie aktywności fizycznej oraz stosowanie wkładek do obuwia unoszących piętę podczas codziennego funkcjonowania. Zalecany jest również trening wzmacniający i rozciągający.

ZŁAMANIA PRZECIĄŻENIOWE

W literaturze medycznej opis tych złamań znajdziemy też pod nazwą złamań: stresowych, marszowych czy przewlekłych. Wśród najważniejszych przyczyn wymienia się zmęczenie mięśni prowadzące do spadku ich amortyzacyjnych właściwości, wówczas zadanie tłumienia drgań spada na tkankę kostną. Inne przyczyny to: nieodpowiednia mechanika ciała, zła technika biegu czy brak odpowiedniego nacisku na ćwiczenia rozciągające w treningu biegowym. Należy też pamiętać, że kobiety są bardziej narażone na złamania zmęczeniowe – słyszeliście o triadzie sportsmenek? Złamania zmęczeniowe są o tyle specyficzne, że nie powstają od jednokrotnego zaistniałego obciążenia, lecz sumujących się mikrourazów powodujących powolne rozprzestrzenianie się wąskiej szczeliny złamania. Ból występujący w przypadku złamania zmęczeniowego początkowo rozlany jest w obrębie patologicznie zmienionej tkanki. W pierwszych etapach pojawia się po wysiłku, a w kolejnych podczas treningu i całodziennej aktywności. Po jakimś czasie ból staje się miejscowy ze zlokalizowaną tkliwością, a nawet wyczuwalnym zgrubieniem na kości. Uraz ten rozpoznaje lekarz na podstawie obrazu klinicznego oraz badań obrazowych (tomografii komputerowej, rezonansowi magnetycznemu a przede wszystkim scyntygrafii kości). Leczenie wymaga zupełnego odpoczynku od biegania i odciążenia nogi chorej. W zależności od lokalizacji złamania i jego zakresu, mocy regeneracyjnej organizmu przerwa od intensywnego biegania powinna wynosić ok od 4 do 12 tygodni, W trakcie tego czasu zalecany jest trening zastępczy podtrzymujący bazę tlenową np. jazda na rowerze czy pływanie. Po tym urazie powrót do normalnego planu treningowego powinien być stopniowy, z uwagą na obserwację dysfunkcji kości.

ZESPÓŁ PASMA BIODROWOPISZCZELOWEGO (ITBS)

Inna nazwa tego schorzenia to ITBS – Ilio-Tibial Band Syndrome. Pasmo biodrowo -piszczelowe to nieelastyczne, kolagenowe pasmo rozciągające się pomiędzy biodrem a kolanem. Nie jest znana dokładna patogeneza ITBS. Jednak badania wykazują, że powtarzający się ruch zgięcia kończyny dolnej w stawie kolanowym wraz z niekontrolowanym wzrostem obciążenia treningowego tej okolicy powoduje mikrourazy i napięcia w części dystalnej pasma. Prawdopodobnie naprzemiennie napinające się włókna przednie i tylne pasma biodrowo-piszczelowego ocierają się o kość, w wyniku czego powstaje stan zapalny. Do tego urazu predysponują częste zmiany intensywności treningu i nadmierne wydłużanie pokonywanego dystansu w krótkim okresie. Objawia się on ostrym, piekącym bólem oraz tkliwością dotykową bocznej powierzchni kolana, około 3cm nad stawem. Często zdarza się, że ból ten promieniuje w okolicę przednio-boczną goleni. Dolegliwości pojawiają się podczas wysiłku, są najbardziej odczuwalne, gdy staw kolanowy jest zgięty w zakresie 20-30 stopni.  Ulgę przynosi wyprost kończyny dolnej. Leczenie i rehabilitację rozpoczyna się od całkowitego zaprzestania treningów oraz podania leków przeciwzapalnych. Po ustąpieniu ostrego stanu zapalnego zalecane jest rozpoczęcie ćwiczeń rozciągających zginaczy uda oraz głębokiego masażu poprzecznego z wykorzystaniem terapii punktów spustowych. Kolejnym krokiem powinno być wzmacnianie mięśni odwodzicieli uda, a także mięśnia pośladkowego średniego.

Kontuzje wpisane są w świat biegaczy. Należy jednak pamiętać że rozsądne podejście do sportu, regeneracja oraz dobre przygotowanie sprzętowe są w stanie zminimalizować ich występowanie.

Opracowane na podstawie: Risk factors and most common traumatic injuries in people who practice long-distance running. Journal of

Education, Health and Sport. 2017;7(8):855-877. eISSN 2391-8306. DOI http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.893517

Rano biegam w białym fartuchu a wieczorem na treningu – zapraszam do mojego medycznosportowego świata. Lekarz => ortopeda in progress.

2 komentarze

  • Paweł

    Nie wiem czy to napewno był ITBS, ale ostatnio jak jechałem 2h samochodem, miałe stale przykurczoną nogę w kolanie i ciagnęło mnie przy jego zewnętrznej części. Dwa tygodnie się z tym męczyłem, ale dałem radę biegao, zmniejszyłem jedynie objętość i smarowałem maścią z ibupromem. Urazy są tak specyficzne, że można coś złapać nawet nie biegając. Poza tym bardzo ciekawy artykuł. 🙂
    Hej!

    • Spraweczka

      Zdecydowanie się zgadzam co do tego, że można nabawić się kontuzji nie tylko biegając ;). A co do postępowania to faktycznie pierwszym krokiem w większości kontuzji jest ograniczenie aktywności oraz maści z NLPZami – poza ibuprofenem na rynku mamy jeszcze maści z dikolfenakiem :).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *